Richard Cantillon was een Ierse bankier die het grootste deel van zijn leven in Parijs en Londen doorbracht. Hij vergaarde een fortuin in de financiële speculatie van zijn tijd, onder meer rond het systeem van John Law, de papiergeldexperimenten die Frankrijk rond 1720 in een zeepbel en vervolgens een financiële ineenstorting meesleepten. Zijn enige bewaarde werk, de Essai sur la nature du commerce en général, schreef hij omstreeks 1730; het verscheen pas in 1755, ruim twintig jaar na zijn dood.

Cantillon formuleerde een van de belangrijkste inzichten uit de monetaire theorie, het effect dat zijn naam draagt — door het publiek nauwelijks gekend, en zelfs bij veel beleidsmakers niet onderkend. Geld is niet neutraal: nieuw geld trekt niet alle prijzen gelijkmatig op, maar verspreidt zich in golven door de economie, en wáár men in die volgorde staat, bepaalt of men wint of verliest. Wie het nieuw gecreëerde geld als eerste ontvangt, profiteert; wie het pas later ontvangt, verliest via gestegen prijzen.

In tijden van structureel ruim monetair beleid — gevoed door steeds hoger oplopende overheidsschulden — is dit Cantillon-effect een van de drijvende krachten achter de toenemende vermogensongelijkheid: overheden en centrale banken profiteren van hun directe toegang tot het nieuw gecreëerde geld, bezitters van reële en financiële activa beschermen de koopkracht van hun vermogen, en gezinnen zonder beleggingsactiva dragen de kosten via koopkrachtverlies.

Friedrich Hayek werd geboren in Wenen en behoorde tot de jongere generatie van de Oostenrijkse school. In 1931 vertrok hij naar de London School of Economics, waar hij in de jaren dertig een befaamd debat voerde met Keynes over conjunctuur en kapitaal. Daar schreef hij tijdens de oorlog The Road to Serfdom (1944), het boek dat hem buiten de vakwereld bekend maakte. Hij doceerde later aan de universiteiten van Chicago en Freiburg, ontving in 1974 de Nobelprijs voor de economie, en bleef tot op hoge leeftijd publiceren, met Denationalisation of Money uit 1976 als een van zijn invloedrijkste latere werken.

Hayek toonde dat de kennis die een economie coördineert verspreid is over miljoenen individuen en nooit op één plek kan worden samengebracht — geen planbureau, hoe goed bemand ook, beschikt over wat de prijzen wél doorgeven. Centrale sturing faalt daarom inherent. Diezelfde gegroeide, niet-ontworpen orde draagt ook het sociale weefsel: wordt ze sneller ontwricht dan ze zich herstelt, dan erodeert het fundament onder een vrije samenleving. Diezelfde redenering trok hij door naar het geld zelf: hij bepleitte dat de staat zijn monopolie op geld zou opgeven en concurrerende, private valuta zou toelaten.

Alexis de Tocqueville stamde uit een Normandische adellijke familie en reisde in 1831 naar de Verenigde Staten, officieel om er het gevangeniswezen te bestuderen. Wat hij meebracht was groter: De la démocratie en Amérique, een analyse van hoe gelijkheid en democratie een samenleving hervormen. Hij was magistraat en volksvertegenwoordiger, en korte tijd minister van Buitenlandse Zaken, voor hij zich terugtrok om L'Ancien Régime et la Révolution te schrijven.

Tocqueville beschreef hoe vrijheid zelden door geweld verdwijn. Vaker verdwijnt ze door comfort: een milde, voorziene staat die alles regelt en alle behoeften vervult, holt geleidelijk de zelfstandige burger uit. Wat overblijft is een bevolking die haar oordeel afstaat in ruil voor zekerheid — vrijwillig, en daarom des te moeilijker te keren. Hij zag een zachte despotie aankomen die zich aandient als zorg, en juist daardoor moeilijk te herkennen is als onvrijheid.